İktisat Dediğin!

Sevgili Armağan Ekici‘nin Radikal Kitap için yazdığı değerlendirme yazısı:

Türkiye’de onyıllar boyunca “darboğaz”, “kriz”, “kemer sıkma”, “enflasyon” kelimeleriyle yaşadık. Dünya, 2008’den itibaren, altı yıldır bir türlü bitemeyen, ne zaman biteceği de belli olmayan bir “kriz”in içinde. İktisat, sevelim-sevmeyelim, kabullenelim-kabullenmeyelim, hepimizin hayatında giderek daha çok önem kazanıyor; öyle ki, anaakım gazetelerin sayfa sayılarının dağılımına bakarsak, ekonomi, neredeyse futbolla bile yarışıyor artık.

Ekonominin hayatımızdaki önemi artarken, bu dev krizin geleceğini göremeyen, pek çok öngörüsü yanlış çıkan, bugün bile krizin çaresinin ne olduğu konusunda ortak bir cevap veremeyen iktisat bilimi kendini zor bir durumda buldu. Bugün, iktisatçılar, en temel sorular, ilkeler konusunda kıran kırana bir tartışma içindeler. Dünyanın düzeni olarak kabullendiğimiz en temel kavramların bile sorgulanmaya başladığı bir dönemdeyiz: Devletin ve bankaların sınırsız olarak yoktan para yaratabildiği itibari para sistemi iyi bir fikir miydi, yoksa altın standardı daha mı doğruydu? Borçlanmaya dayalı sistemler işliyor mu gerçekten? Sınırsız büyüme, üretim ve tüketim dogmaları gerçekçi mi? Verimlilik artıyor mu, yoksa hep birlikte kimsenin gerçekten ihtiyaç duymadığı mal ve hizmetleri üretmekle mi uğraşıyoruz?

Bu yazıyı yazarken, haftasonu gazetelerinde okuduğum yazılardan biri, krizden çıkmanın yolunun devlet harcamalarını artırmak mı kısmak mı olduğu tartışması üzerineydi; bunca yıllık iktisat bilimi ve maliye yönetimi geleneği varken, böylesi temel bir sorunun cevabı üzerinde mutabakat olmasını bekliyor insan; ama bu konuda bile mutabakat yok. Son aylarda, bir Fransız iktisatçının, Thomas Piketty’nin Capital in the Twenty-First Century (21. Yüzyılda Kapital) adlı kitabı büyük tartışma yarattı, hatta herkesi şaşırtarak Amazon’un en çok satan kitaplar listesinde (roman ve öyküler dâhil) bir numaraya yerleşti; Piketty, dünya düzeninin nasıl hep eşitsizliği artırmak üzerine kurulu olduğunu gösterdikten sonra, bu spiralden çıkış için vergi sisteminin tümden değiştirilmesi gerektiğini söylüyor kitabında. “Her şey iyi olacak”çı, anaakım iktisadını savunan dergiler (The Economist, örneğin) Piketty’yi cevaplamak zorunda hissediyorlar kendilerini; “Söylediği yanlış olmalı” diyor The Economist, “çünkü bu solcu bir görüş”.

İşte iktisat konusunda tartışmalar böylesine sertleşmişken, Emrah Aydınonat’ın büyük bir mizah duygusuyla, tıkır tıkır akıp giden bir ritmle yazılmış kitabı İktisat Nedir?, iktisattan da iktisatçılardan da bıkma eğiliminde olanlara; tüm bu mistifikasyon içinde, toz dumandan neyi ciddiye alacaklarını bilemeyenlere, yukarıda andığım Piketty-The Economist tartışması benzeri tartışmalarda ne konuşulduğunu anlamak isteyenlere yardıma koşuyor. Aydınonat, kitabı bir yandan tam bugünün diliyle, bugünün mizahıyla, bugünün konularıyla konuşan, bir yandan da binlerce yıllık diyalog geleneğine selam veren bir formda, diyaloglar formunda yazmış; bizi her verilen görüşü hemen kabul etmemeye, mevcut tartışmanın çoğulluğundan haberdar olmaya çağırıyor. Kitap, iktisat biliminin anaakım iktisattan, arz-talep eğrilerinden, rasyonel insanlardan ve mükemmel piyasalardan ibaret olmadığını hatırlatıyor. Okuru iktisadın çağdaş tartışmalarından, bulgularından, çağdaş kapsamından, günümüzde başka araştırma alanlarıyla (felsefeyle, nörobilimle, psikolojiyle, antropolojiyle) girdiği ilişkilerden haberdar ediyor; bilimsel yöntemin, yanlışlanabilirliğin ve tartışmanın, tartışmanın çoğulluğunun önemini görmeye çağırıyor.

Kitap, iktisadın değişik tanımları, bilimler arasındaki yeri, astrolojiden farkı gibi temel konuları ele aldıktan sonra, “para” konusuna dönüyor ve paranın ne olduğu, paranın insan davranışlarını nasıl etkilediği üzerine son araştırmaların bir özetiyle tamamlanıyor.

Belli ki çağdaş iktisadın özellikle bu günlerde kendimizi, davranışlarımızı ve dünyayı anlamamıza yardımcı olmak için söyleyeceği çok şey var, yeter ki biz biraz gözlerimizi açalım. Umarım, Aydınonat, uluslararası ticaret, döviz kurları, büyüme gibi makroiktisat konularına el atacağı ikinci bir cildi de yazar.

Radikal Kitap’taki değerlendirme yazısı burada.

İktisat Nedir?
İktisat Nedir?
İktisat Üzerine Söyleşiler
İletişim Yayınları
N. Emrah Aydınonat

İkinci el oto alırken dikkat edilecekler, Victoria’s Secret, idam cezası, Buridan’ın eşeği, Fayda Fidayda, diğerkâmlık, büzüşen beyinler, oral seks ve para… Hepsi ve daha fazlası…

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s